Het ‘Woord van de Bisschop’ voor de Veertigdagentijd en Pasen gaat deze keer in op de coronacrisis. Bisschop Jos Punt spreekt over de spirituele kant van de crisis, geeft een nadere toelichting bij de maatregelen die de bisschoppen hebben genomen en roept op tot gebedsinitiatieven. 

Foto: Wim Koopman

De wereld is in de ban van het coronavirus. Letterlijk. Het hele politieke, economische en sociale leven is plotseling volledig op z’n kop gezet. Ook het kerkelijk leven. Ik kom er straks op terug. De crisis heeft enorme praktische gevolgen, maar ook een spirituele kant. Wat zegt de Geest ons in dit alles? De Bijbel legt steeds een band tussen het geestelijke en morele leven van de mens en alles wat gebeurt op aarde. In deze en de vele andere drama’s van onze tijd lees ik ook een dringende oproep tot herbezinning en ommekeer.

De Heer houdt de regie

De mensheid is te ver afgedwaald van God en zijn gerechtigheid, van de ordening die Hij in de schepping gelegd heeft en in het hart van de mens geschreven. Er zijn zoveel mensen die Hem hebben vergeten, of uit hun leven gebannen. Maar waar een mens of volk de beschermende hand van God wegduwt, krijgt de Boze vrij spel. We zien het aan een geest van angst en tweedracht, die overal de kop lijkt op te steken. Gebeurtenissen tuimelen over elkaar heen. De geschiedenis versnelt zich, zoals een rivier sneller gaat stromen naarmate de waterval dichterbij komt. De Heer heeft het allemaal voorzegd, maar Hij houdt de regie.

Elke Veertigdagentijd, en zeker déze Veertigdagentijd, stelt ons voor diezelfde keuze. Kun je het aan de donkere plekken in je hart te zien en die bij Christus te brengen?

Dat is ten diepste de Blijde Boodschap van Pasen. Dwars door het Kruis heen, schept Hij opstanding en nieuw leven. Ook de vele rampen van onze tijd gebruikt Hij om de mensheid én de Kerk te zuiveren en een nieuwe toekomst mogelijk te maken, voor de wereld en voor ieder van ons. Precies in de Veertigdagentijd treft ons deze pandemie. Het is altijd al een tijd van beperkingen, van meer aandacht voor God en de naaste, van bezinning op de eindigheid van ons aardse leven. Nu worden we door deze crisis plotseling door elkaar geschud, zonder pardon tot bezinning gebracht en van veel wereldse zaken losgemaakt. Veel van wat vanzelfsprekend leek, is ineens voorbij. Al die gewone genoegens van het leven, uitgaan, theater, sport, ja zelfs alledaagse sociale contacten zijn ons voorlopig ontnomen. De mens wordt keihard op zichzelf teruggeworpen. Tegelijk wordt gelukkig ook het goede in de mens naar boven gehaald. We zien het in een hartverwarmende solidariteit van mensen en in de grootse inzet van hulpverleners, artsen, medisch personeel en vrijwilligers in alle sectoren van het maatschappelijk leven. Daaruit put ik toch weer hoop voor de toekomst.

Een tijd van beproeving en genade

Voor veel oudere mensen komt echter ook ineens de dood angstig dichterbij. Dit nieuwe virus is veel dodelijker en besmettelijker dan de jaarlijkse griep. Vele mensen zullen er helaas aan overlijden. We moeten het onder ogen zien. Het Journaal toonde aangrijpende beelden van stervende mensen uit een Italiaans ziekenhuis. Ieders hart zal uitgaan naar de slachtoffers en hun nabestaanden. Voor parochies is het nu ook zaak alert te zijn om eventuele coronaslachtoffers en hun families in de eigen gemeenschap pastoraal bij te staan. Straks vieren we Pasen. Het brengt bij alle leed toch vooral hoop. Jezus was dood, maar leeft weer. Door Hem zullen ook wij leven door de dood heen. We zullen onze dierbaren terugzien. De hemel is een geschenk van God voor wie het wil en kan aanvaarden. En dat zijn niet perse degenen die menen er eigenlijk wel recht op te hebben. De hemel is geen prijs voor een fatsoenlijk leven. Dat dachten de Farizeeën. Ze deden geen groot kwaad, vervulden uiterlijk trouw hun plichten en meenden geen Verlosser nodig te hebben.

Maar God kijkt alleen naar het hart. En daar zag Hij veel duisternis en Hij vermaant hen: “De tollenaars en de publieke vrouwen zullen eerder het Rijk Gods binnengaan dan gij.” Juist zij waren het die het kwaad van hun leven wel onder ogen durfden zien, de nederigheid hadden om vergeving te vragen en de moed om hun leven te veranderen, zoals de tollenaar Levi, die de grote apostel en evangelist Matteüs werd. Hoogmoed en zelfgenoegzaamheid zijn de grootste hinderpalen op onze weg naar de hemel. Elke Veertigdagentijd, en zeker déze Veertigdagentijd, stelt ons voor diezelfde keuze. Kun je het aan de donkere plekken in je hart te zien en die bij Christus te brengen? Kun je het aan anderen te vergeven, om ook zelf vergeving te kunnen ontvangen? Ben je bereid je wegen voortaan te richten naar Gods wil? Dan is dit voor jou een unieke tijd van genade. Gods Geest gaat over de wereld meer dan ooit. Het is tijd ons voor te bereiden, om sterk te staan voor de dingen die komen gaan. Deze epidemie is nog lang niet voorbij en zal enorme economische, sociale en politieke spanningen in z’n kielzog meevoeren. 

Wat de toekomst brengt, zal afhangen van onze bereidheid tot ommekeer en gebed. Na deze crisis zal de wereld veranderd zijn. De vraag zal ook zijn of we de lessen geleerd hebben die ook in deze crisis verborgen lagen. Zal de wereld een weg vinden naar meer solidariteit tussen mensen en volken, naar een eerlijke verhouding tussen arm en rijk en naar een zorgvuldiger omgang met de natuur? Zullen we als samenleving onze omgang met het leven, vooral het ongeboren leven, met de waardigheid van de mens en de eer aan God durven herzien?

Het is ook de vraag voor ieder van ons persoonlijk en de verrezen Heer opnieuw de plaatst krijgt in ons leven die Hem toekomt. Dan zullen we de kracht van zijn opstanding op nieuwe wijze in ons leven ervaren.

In die zin wens ik u van harte een Zalig Pasen.